Wermikompostowanie to metoda przetwarzania odpadów organicznych z udziałem dżdżownic. W warunkach domowych stosuje się niemal wyłącznie dżdżownicę kalifornijską (Eisenia fetida), ponieważ dobrze znosi warunki hodowlane, intensywnie przetwarza materię organiczną i nie wymaga dużej przestrzeni.
Czym różni się wermikompostowanie od klasycznego kompostowania
Klasyczne kompostowanie opiera się na działaniu mikroorganizmów (bakterii i grzybów) w warunkach tlenowych. Wermikompostowanie wykorzystuje dżdżownice, które mechanicznie rozdrabniają materię i jednocześnie wzbogacają ją enzymami ze swojego przewodu pokarmowego. Produktem końcowym jest wermikompost, czyli odchody dżdżownic (kaszyng), zawierające znaczne ilości przyswajalnych składników odżywczych.
Potrzebny sprzęt
Do wermikompostowania w mieszkaniu potrzebne są:
- Wermikomposter – wielopoziomowy pojemnik z otworami wentylacyjnymi. Dolny poziom zbiera płynny odciek (herbata z robaków), który po rozcieńczeniu służy jako nawóz.
- Dżdżownice – startową populację można kupić w specjalistycznych sklepach ogrodniczych lub przez internet. Na 1 kg odpadów organicznych tygodniowo potrzeba ok. 500 g dżdżownic.
- Materiał ściółkujący – mokra tektura, wilgotny papier gazetowy bez farby lub torf. Służy jako podłoże startowe i reguluje wilgotność.
Co można dawać dżdżownicom
- Obierki warzyw i owoców (bez cytrusów w nadmiarze)
- Fusy z kawy i herbaty
- Skórki jaj (rozdrobnione)
- Rozdrobniona tektura i papier
- Sałata, resztki surowych warzyw liściowych
Czego nie wolno dawać dżdżownicom
Mięso, ryby, nabiał i tłuszcze fermentują beztlenowo i przyciągają szkodniki (muszki owocowe, roztocza). Cebula i czosnek w większych ilościach zaburzają aktywność dżdżownic. Produkty przetworzone z dużą zawartością soli są szkodliwe dla organizmów.
Warunki hodowlane
Dżdżownice kalifornijskie najlepiej funkcjonują w temperaturze 15–25°C, co odpowiada typowym warunkom panującym w polskich mieszkaniach przez większość roku. Poniżej 10°C dżdżownice spowalniają aktywność, poniżej 4°C przestają przetwarzać materię. Pojemnik należy ustawić z dala od grzejników i nie wystawiać go na bezpośrednie działanie słońca.
Wilgotność podłoża powinna wynosić ok. 70–80%. Zbyt suche podłoże hamuje aktywność dżdżownic. Zbyt mokre powoduje beztlenowe gnicie i nieprzyjemny zapach.
Rozwiązywanie typowych problemów
Nieprzyjemny zapach
Wskazuje na nadmiar wilgoci lub obecność produktów niedozwolonych (mięso, tłuszcze). Należy dodać suchą tekturę lub papier i usunąć problematyczne odpadki.
Muszki owocowe
Pojawiają się przy zbyt dużej ilości świeżych owoców w pojemniku. Ograniczenie podawanych owoców i dokładniejsze przykrywanie świeżego materiału ściółką zmniejsza ich liczbę.
Uciekające dżdżownice
Dżdżownice uciekają z pojemnika głównie tuż po założeniu hodowli – szukają odpowiednich warunków. Przez pierwsze 2–3 dni można przykryć pojemnik płótnem przepuszczającym powietrze. Po zaadaptowaniu się do nowego środowiska dżdżownice pozostają w pojemniku.
Zastosowanie wermikompostu
Dojrzały wermikompost miesza się z podłożem do roślin doniczkowych w proporcji 1:5 do 1:10. Płynny odciek rozcieńcza się wodą w stosunku 1:10 i stosuje jako nawóz podlewający. Informacje o właściwościach wermikompostu jako nawozu opisuje m.in. Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa – PIB w Puławach.
Eisenia fetida jest gatunkiem zdolnym do przetwarzania materii organicznej w tempie zbliżonym do własnej masy ciała na dobę w optymalnych warunkach hodowlanych.